Topraklarınız düşman tarafından işgal edilmişse ve esarete düşüp kurtarıldıysan, buna kurtuluş mücadelesi denir. Dolayısıyla verilen bu mücadeleye kurtuluş savaşı denir. Kurtuluş için ölümü göze alarak bir araya gelenlerin millî ruh ve şuurla yürüttükleri, düşmandan ülkeyi temizleme idealine ise milli mücadele ruhu denir.
Söz gelimi Adana ve Antep gibi şehirlerimizin ve Anadolu’nun düşmandan kurtarılması bir kurtuluş savaşıdır. Ve haklı olarak kurtuluş bayramları kutlanır. Haliyle buna bağlı olarak, kurtuluşu sağlamak uğruna, hayatlarını hiçe sayarak, düşmandan yurdu temizlemek gibi yüksek idealde birleşenlerin eylemlerine de millî mücadele denir.
Millî mücadele sadece savaş ortamıyla alakalı değildir. Nitekim Millî Eğitim Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı bunun örneğidir. Bu bakanlıkların faaliyeti kurtuluş savaşı olarak nitelendirilmez. Yani ülkenin geleceği için verilecek ve o ülkenin ve o ülkede yaşayanların, yani topyekün milletin mutluluğu ve varlığının devamı için çok önemli olan eğitim ve savunma çalışmaları, millî bir mücadeledir.
Dolayısıyla kurtuluş savaşı ile millî mücadele birbirinden ayrılmaz iki kavramdır.
Millî Eğitim Bakanlığı’nın bunu göz önüne alması gerekmektedir. Osmanlı Devleti başkenti düşman eline geçmiş, İngiliz, ABD mandasının konuşulduğu bir dönemde, padişah onların elinde esir duruma düşmüş, Cuma namazına bile İngiliz subayının izniyle giderken, Kurtuluş Savaşı tabirinden vazgeçmek, adında Millî kelimesi olan bir bakanlığa yakışmaz ve derhal düzeltilmesi gerekir.