Türkiye–Ermenistan Alican, Türkiye–Nahçıvan Dilucu ve Türkiye–İran Boralan sınır kapılarına sahip olan Iğdır, bu özelliğiyle hem jeopolitik hem de ekonomik açıdan eşsiz bir konumdadır.

Türkiye–Ermenistan sınır kapısı, Sovyetler Birliği döneminde 1920–1934 yılları arasında açıktı. O dönemde Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında yapılan karşılıklı ticaret, hem ülkemize hem de Iğdır’a önemli katkılar sağlamıştır. Ancak Sovyetler Birliği’nin Türkiye’den toprak talebi ve II. Dünya Savaşı’nın etkileri nedeniyle bu kapı kapanmıştır. Daha sonra Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Ermenistan’ın bağımsızlığını kazanmasının ardından, Ermenistan’ın Azerbaycan’ın Karabağ bölgesine saldırmasıyla sınır kapısı yeniden kapatılmıştır.

Türkiye–Nahçıvan Dilucu Sınır Kapısı 1992 yılında açılmıştır. Türkiye–İran Boralan Sınır Kapısı ise İran’ın güvenlik gerekçeleri nedeniyle faaliyete geçirilmemiştir. 

Bugün dünyada ve Türkiye’de bir örneği bulunmayan şekilde üç ülkeye sınırı olan bir ilin bu özelliği Iğdır’a nasip olmuştur. Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün Iğdır için “Türk kapısı”, Şark kahramanı Kazım Karabekir Paşa’nın ise “Şark kapısı” demeleri boşuna değildir.

Bugün Türkiye–Ermenistan sınır kapısı olan Alican’ın açılması için çalışmalar ve hazırlıklar yapılmaktadır. Ermenistan, yüzölçümü bakımından Iğdır’ın yaklaşık 8,3 katı, nüfus olarak ise yaklaşık 15 kat büyüklüğündedir. Ayrıca yurt dışında yaşayan yaklaşık 6 milyonluk bir Ermeni diasporası da bulunmaktadır.

Alican Sınır Kapısı’nın açılması yalnızca bir ticaret meselesi değildir; aynı zamanda Iğdır’ın geleceğini şekillendirecek stratejik bir gelişmedir. Bu kapının açılmasıyla birlikte şehirde ciddi bir ekonomik hareketlilik ve canlılık yaşanacaktır. Bunun yanı sıra, bölgesel barış, kültürel etkileşim ve toplumsal refah açısından da kritik bir rol oynayacaktır.

Alican Sınır Kapısı sadece Iğdır için değil, geniş bir coğrafya için ekonomik fırsatlar sunacaktır. Türkiye’nin Kafkasya, Orta Asya ve uluslararası ticaret ağlarına entegrasyonu açısından da önemli bir adım olacaktır. Bu gelişmeyle birlikte Iğdır’ın gelecekte bölgesel bir ticaret ve lojistik merkez hâline gelmesi güçlü bir ihtimaldir. Bu da şehre ticaret, lojistik, turizm ve istihdam alanlarında önemli fırsatlar sunacaktır.

Ancak bu sürece hem devletin hem de vatandaşın hazırlıklı ve bilinçli şekilde yaklaşması gerekmektedir. Aksi hâlde Iğdır sadece bir geçiş güzergâhı olur ve sahip olduğu imkânları komşu illere kaptırabilir. Sınır kapısının açılmasıyla birlikte özellikle Alican yolu üzerindeki arazilerin değeri artacaktır. Bu nedenle vatandaşlarımızın topraklarına sahip çıkmaları ve bilinçsiz satışlardan kaçınmaları büyük önem taşımaktadır.

Ayrıca halkın bu konuda bilinçlendirilmesi, nakliye sektörünün geliştirilmesi, tır filoları ve modern lojistik parklarının kurulması gerekmektedir. Konaklama ihtiyacını karşılayacak nitelikli otellerin yapılması, temiz ve hijyenik restoranların açılması, alışveriş ve sosyal yaşam alanlarının oluşturulması da büyük önem taşımaktadır. Bununla birlikte Rusça ve Ermenice bilen insan kaynağının yetiştirilmesi, bölgenin ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücünün hazırlanması gerekmektedir.

Sonuç olarak; vatandaş, devlet ve tüm kurumların iş birliği içinde, koordineli bir şekilde hareket etmesi şarttır. Doğru planlama ve bilinçli adımlarla Alican Sınır Kapısı, Iğdır için sadece bir geçiş noktası değil, bir kalkınma ve yükseliş kapısı olacaktır.

Rufat GÜREL

Tarihçi - Yazar