Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olası bir İran saldırısı için Türkiye’den izin istemez. Ancak o saldırıda Türkiye’nin hava sahasını, Türkiye’deki bazı hava üslerini ve askeri tesisleri kullanmayı talep edebilir.

Başlıkta sorduğum soru, Türkiye’nin böyle bir talep gelmesi durumunda ne yanıt vereceği ve yanıtın olumlu olması halinde İran’ın Türkiye’ye tepkisinin ne olacağıyla ilgilidir.

***

ABD ile İran arasında birkaç gündür karşılıklı savaş tehditleri havada uçuşuyor. ABD, kendi halkına yönelik ağır bir katliam sergileyen İran’ı, bu katliama son vermezse askeri müdahalede bulunmakla tehdit ediyor. İran da benzer tehditlerle karşılık veriyor.

Son olarak bir İranlı yetkili Reuters Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, Türkiye ve Katar gibi ülkeleri ABD’nin olası saldırılarına ev sahipliği yapacaklarmış gibi tehdit etti.

Türkiye’deki ve Katar’daki üsleri vurabileceklerini ima etti.

Haliyle de gözler Türkiye’ye çevrildi.

Gerçekten, böyle bir gelişme yaşanırsa, İran ABD’yi bahane ederek Türkiye’deki bir üssü vurursa ne olur?

***

Her şeyden önce şunun altını çizmek lazım:

ABD’nin Türkiye’de askeri üssü yoktur.

Örneğin İncirlik Hava Üssü Türkiye’nin mülküdür.

1954’te imzalanan Askeri Tesisler Anlaşması ile 1980’de imzalanan Savunma ve Ekonomik İş birliği Anlaşması (SEİA) ABD’ye sadece kullanım hakkı tanıyor. ABD ile bazı NATO ülkeleri uçak ve lojistik faaliyetlerinde, bazı terörle mücadele operasyonlarında İncirlik’i kullanabiliyor. Ancak egemenlik, denetim ve nihai karar yetkisini elinde bulunduran Türkiye izin vermezse bu da mümkün olmuyor.

Anlaşmalara göre Üs Komutanı Türk Hava Kuvvetleri mensubu bir generaldir.

ABD anlaşmalar kapsamında İncirlik dışında Kürecik Radar Üssü, İzmir/NATO Kara Komutanlığı gibi askeri üs ve kurumlardan da faydalanıyor.

***

Biraz önce paylaştığım bilgilerden yola çıkacak olursak, şunu söyleyebiliriz:

ABD İran’a yönelik olası bir operasyonda Türkiye’deki üsleri, tesisleri ya da Türkiye’nin hava sahasını kullanmak isteyebilir ama bunu otomatik olarak yapamaz.

Her durumda Türkiye’den izin almak zorunda kalır.

İran’a müdahale edecek Amerikan uçaklarının Türk Hava Sahasını kullanması dahi izne tabi olur.

Peki Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve kabinesi böyle bir talebe nasıl yaklaşır?

Gerek iktidar cenahından gerek diplomatik kaynaklarından aldığım bilgiye göre ABD’nin böyle bir talebi olursa Ankara reddedecek.

Olası İran operasyonunda sadece insani faaliyetler için kullanımına izin verilecek.

***

Peki Türkiye’nin bu tavrına rağmen İran Türkiye’deki üsleri hedef alabilir mi?

Aldığım yanıt biraz ürkütücü:

“İran, Türkiye’deki üsleri ‘ABD’yi hedef alıyorum’ gerekçesiyle hedef alabilir. Ancak o hedef büyük ihtimalle İncirlik olmaz. ABD’nin bölgedeki birçok operasyonda iletişim ve istihbarat amaçlı kullandığı Kürecik Radar Üssü olası bir ABD-İran çatışmasında İran’ın doğal hedefi olabilir.”

O zaman başka bir soru soralım:

“İran böyle bir saldırı gerçekleştirirse ne olur?”

Yanıt yine çok net:

“Türkiye saldırıyı doğrudan kendisine yönelik sayar ve misliyle yanıt verir.”

***

Türkiye her ne kadar komşularıyla iyi geçinmek, askeri boyuta tırmanabilecek bir gerilim yaşamak istemese de gözünü kırpmadan binlerce vatandaşını katleden İran’ın provokatif çıkışlarına muhatap olabilir.

O nedenle ABD’nin olası İran saldırısının aynı zamanda Türkiye’yi de denklemin ortasına çekebilecek bir gelişme olacağını hesaba katmakta fayda var. Benzer riskler Katar gibi ülkeler için de geçerlidir.

Suudi Arabistan’ın öncülüğünü yaptığı bazı Ortadoğu ülkelerinin ABD’yi İran’a saldırmaktan vazgeçirmeye çalışmasını da bu çerçevede görmek gerek.

Karar vericilerimiz şunu unutmamalı:

İran’ın artık kaybedecek hiçbir şeyi kalmamış.

Türkiye ise etrafındaki ateş çemberine rağmen, istikrarlı, modern ve demokratik bir ülke olarak kendini barış içinde muhafaza etmek zorundadır.

“ABD’yi destekleyip bir koyup üç alırız” düşüncesinde olanlar varsa, bu bakış açısı rahmetli Turgut Özal zamanında kaybettirdiği gibi şimdi de Türkiye’ye kaybettirecektir.

Deniz ZEYREK / Nefes Gazetesi