Türkiye’nin uzun süredir beklediği “Terörsüz Türkiye” sürecine ilişkin çerçeve yasa bugün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulacak. “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” adı verilen 12 maddelik düzenlemenin, paylaşılan yasama takvimine göre cuma günü ilgili komisyonda, pazar günü ise TBMM Genel Kurulunda görüşülerek yasalaştırılması planlanıyor.

Taslak, silahlı yapının sona erdiğinin tespit edilmesinden soruşturma ve cezaların ertelenmesine, hak yoksunluklarının kaldırılmasından silah tesliminin kayıt altına alınmasına kadar sürecin bütün aşamalarını kapsıyor.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesi tek başına hükümlerden yararlanmak için yeterli olmayacak. Kanunun uygulanması, PKK/KCK ve bağlantılı bütün oluşumların fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silahlarla mühimmatı teslim ettiğinin devlet tarafından tespit ve teyit edilmesine bağlanacak.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da daha önce yasanın örgütün silah bıraktığının ve feshedildiğinin tespitini içeren bir mekanizmaya dayanacağını, düzenlemenin genel veya kişiye özel af niteliğinde olmayacağını söylemişti.

YASANIN UYGULANMASI İÇİN MGK TEYİDİ GEREKECEK

Taslağa göre öncelikle PKK/KCK’nin kontrolü altındaki tüm örgütsel yapılar ve unsurlarla birlikte fiilî varlığını sona erdirip silahsızlandığının güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekecek.

Bu tespit daha sonra Millî Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilecek. MGK kararı Resmî Gazete’de yayımlanmadan kanunun bireysel başvurulara ilişkin hükümleri uygulanamayacak.

Böylece sürecin hukuki sonuç doğurması üç aşamalı bir mekanizmaya bağlanacak:

Örgütsel yapıların fiilen sona erdiğinin belirlenmesi,

Bütün silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik birimlerince tespit edilmesi,

Tespitlerin MGK tarafından teyit edilerek kararın Resmî Gazete’de yayımlanması.

HANGİ SUÇLAR YASA KAPSAMINDA OLACAK?

Taslak metne göre düzenleme, PKK/KCK ile bağlantılı olmak şartıyla şu suçları kapsayacak:

Örgütü kurmak veya yönetmek, örgüte üye olmak, örgütün hiyerarşik yapısına dahil olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etmek ve örgüt propagandası yapmak.

Ayrıca örgütün faaliyeti kapsamında işlendiği kabul edilen suçlar ile PKK/KCK lehine işlendiği belirlenen, 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki suçlar da düzenlemenin içinde olacak.

Kanun kapsamına giren kişiler yönünden yalnızca devam eden soruşturma ve davalar değil, kesinleşmiş mahkûmiyet kararları da değerlendirilecek.

Ancak her dosyada kişinin kanundan yararlanıp yararlanamayacağına, soruşturma veya yargılamanın bulunduğu adli merci karar verecek.

KASTEN ÖLDÜRME SUÇLARI KAPSAM DIŞINDA

Teklif, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçlarını açıkça düzenlemenin dışında bırakıyor.

Bunun yanı sıra 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar da kanun kapsamına alınmayacak.

Taslağın bu haliyle yasalaşması durumunda, örgüt faaliyeti kapsamındaki öldürme suçlarından sorumlu tutulan kişiler soruşturma, dava veya infaz ertelemesi hükümlerinden yararlanamayacak.

ÖCALAN YASADAN YARARLANAMAYACAK

Kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005’ten önce ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezası gerektiren suçların kapsam dışında tutulması, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın bu yasadan yararlanmasının önünü kapatacak.

Düzenleme, Öcalan’ın cezasını veya cezaevi koşullarını doğrudan değiştiren kişiye özgü bir hüküm içermiyor. “Umut hakkı” olarak tartışılan konu da paylaşılan 12 maddelik taslağın kapsamına alınmıyor.

Bu nedenle kanun, örgütün silahsızlanma sürecine katılanlar ve örgüt bağlantılı suçlar nedeniyle haklarında adli işlem bulunan kişiler için geçici hükümler getirirken Öcalan’ın hükümlülük durumunu mevcut haliyle koruyor.

BAŞVURULAR CUMHURİYET BAŞSAVCILIKLARINA YAPILACAK

Kanundan yararlanmak isteyenler, bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına yazılı olarak başvurabilecek.

Başvuruların, kurul tarafından görev verilecek başka kurumlara da yapılabilmesi öngörülüyor.

Bir kişi hakkında devam eden soruşturma veya kovuşturma varsa kanun kapsamına girip girmediğine, dosyanın bulunduğu savcılık ya da mahkeme karar verecek.

Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarında ise değerlendirme ve erteleme işlemleri infaz hâkimlikleri tarafından yürütülecek.

BAŞVURU İÇİN ALTI AY SÜRE VERİLECEK

Başvurular için süresiz bir hak tanınmayacak.

PKK/KCK ve bağlantılı yapıların feshedildiğini ve silahlarını tamamen bıraktığını teyit eden MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yazılı başvuru yapılması gerekecek.

Bu süre içinde başvuru yapmayanların kanunun getirdiği özel erteleme hükümlerinden yararlanamayacağı anlaşılıyor.

Silah bırakma ve örgütsel yapıdan ayrılma sürecinin belirli bir zaman aralığında tamamlanmasını öngören düzenleme, bu nedenle kalıcı değil geçici bir kanun niteliği taşıyacak.

SORUŞTURMA VE DAVALAR 5 VEYA 10 YIL ERTELENECEK

Taslağa göre soruşturma ve kovuşturmalarda erteleme süresi, suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenecek.

Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl ertelenecek.

Üst sınırı 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası öngörülen suçlarda ise erteleme süresi 10 yıl olacak.

Erteleme kararına karşı iki hafta içinde kanun yolu başvurusu ve itiraz yapılabilecek.

TUTUKLAMA VE ADLİ KONTROL KALDIRILABİLECEK

Kanun kapsamına giren suçlarla ilgili soruşturma veya kovuşturmanın ertelenmesine karar verilmesi halinde, dosyadaki tutuklama ve adli kontrol tedbirleri de yeniden değerlendirilecek.

Tutuklama veya adli kontrol şartlarının artık bulunmadığının belirlenmesi halinde söz konusu koruma tedbirleri kaldırılacak.

Bu hüküm kapsamında tutuklu kişilerin otomatik olarak serbest bırakılması öngörülmüyor. Her dosyada koruma tedbirinin devamını gerektiren şartların bulunup bulunmadığı adli makamlar tarafından ayrıca incelenecek.

İSTİNAF VE YARGITAYDAKİ DOSYALAR BOZULACAK

Kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar için de ayrı bir yöntem getiriliyor.

İstinaf veya temyiz aşamasındaki bir dosyanın kanun kapsamına girdiğinin belirlenmesi halinde bozma kararı verilecek. Dosya ilk derece mahkemesine gönderilecek ve erteleme kararı ilk derece mahkemesi tarafından kurulacak.

Böylece bölge adliye mahkemeleri veya Yargıtay önündeki dosyalarda ertelemenin doğrudan üst mahkeme tarafından yapılması yerine, kararın yargılamayı yapan mahkemece verilmesi öngörülüyor.

ERTELEME SÜRESİ SUÇ İŞLENMEDEN TAMAMLANIRSA DOSYA KAPANACAK

Soruşturma aşamasında 5 veya 10 yıllık erteleme süresinin kanunda belirtilen şartlara uygun ve yeni bir suç işlenmeden tamamlanması halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilecek.

Kovuşturma aşamasındaki dosyalarda ise davanın düşmesine karar verilecek.

Bu hüküm, erteleme kararıyla dosyanın hemen ortadan kaldırılmadığı; kişinin belirlenen süre boyunca izleneceği anlamına geliyor.

Erteleme şartlarının ihlal edilmesi veya kanunda öngörülen koşulların kaybedilmesi halinde soruşturma ya da yargılama kaldığı yerden devam edebilecek.

KESİNLEŞMİŞ CEZALAR DA ERTELENECEK

Kanun, kesinleşmiş mahkûmiyet kararları bakımından da iki farklı erteleme süresi öngörüyor.

Toplam hapis cezası 15 yıl veya daha az olan kişilerin cezalarının infazı 5 yıl süreyle ertelenecek.

Toplam hapis cezası 15 yıldan fazla olanlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilenlerin infazı ise kapsam dışı bir suç bulunmaması şartıyla 10 yıl ertelenecek.

Kararı infaz hâkimi verecek ve verilen karara karşı itiraz yolu açık olacak.

Erteleme süresi yeni bir suç işlenmeden ve öngörülen şartlara uygun şekilde tamamlanırsa kesinleşmiş ceza infaz edilmiş sayılacak.

Dolayısıyla mahkûmiyet kararları ilk aşamada ortadan kaldırılmayacak; ancak denetim süresinin başarılı biçimde tamamlanması halinde cezanın infazına devam edilmeyecek.

ZAMANAŞIMI SÜRELERİ İŞLEMEYECEK

Soruşturma, kovuşturma veya ceza infazının ertelendiği 5 ve 10 yıllık dönemlerde dava ve ceza zamanaşımı süreleri duracak.

Bu süreler boyunca zamanaşımının işletilmemesiyle, erteleme şartlarının ihlal edilmesi halinde soruşturmanın, davanın veya cezanın zamanaşımı nedeniyle sonuçsuz kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Başka bir ifadeyle erteleme süresi, kişi lehine işleyen zamanaşımı hesabına dahil edilmeyecek.