Azerbaycan, bir bölgenin adı olup bu bölgede yaşayanlara Azerbaycan Türkleri denir. Bugün yaklaşık 300 milyonluk Türk dünyasının en az 60 milyonunu Azerbaycan Türkleri oluşturmaktadır. Bu da dünya üzerindeki Türk nüfusunun yaklaşık yüzde 20’sine karşılık gelmektedir.

Azerbaycan, 1813 Gülistan ve 1828 Türkmençayı Antlaşmaları ile işgale uğramış; Kuzey ve Güney Azerbaycan olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Azerbaycan toprakları zaman içerisinde altı devlet arasında paylaşılmıştır.

Azerbaycan Türkleri, 1813 Gülistan Antlaşması’ndan bu yana 213 yıldır çok büyük cefalar çekmiş; zulüm, soykırım ve göçler yaşamış, büyük kayıplar vermiştir. Ancak bütün bu acılar Azerbaycan Türklerini yıldırmamıştır. Aksine millî ve manevi değerlerini korumuş, Türklük ve Turan şuurlarını daha da güçlendirmişlerdir. Türk dünyasının öncüsü ve lokomotifi olarak millî şuuru daima canlı tutmuşlardır.

Azerbaycan Türkleri “Azeri” değil, Azerbaycan Türküdür. Azerbaycan Türkleri Oğuz boyuna mensuptur. Azerbaycan Türkçesi veya Azerice, Türk dillerinin Oğuz grubuna ait olup Azerbaycan halkının ana dilidir.

Bugün Azerbaycan Türkleri başta İran, Azerbaycan, Türkiye, Gürcistan, Rusya ve Irak olmak üzere birçok ülkede yaşamaktadır.

Yüzyıllık Sorunda Yeni Dönem

Bugün Türk ve Müslüman dünyasının başına bela olan yüzyılların sorunlarından birinin sona ermesinde Azerbaycan’ın rolü büyüktür. Ermenistan ile ilişkilerin yumuşaması ve sınır kapılarının açılması aşamasına gelinmesinde, Azerbaycan’ın 2020 yılındaki zaferiyle Ermenistan’a tarihinin en büyük mağlubiyetlerinden birini yaşatmasının etkisini göz ardı etmemek gerekir.

Bugün Ortadoğu’yu kan gölüne çeviren, Gazze’de büyük acılara neden olan ve İslam ülkelerini parçalayan ABD ve onun küçük ortağı İsrail’e karşı şanlı mücadele veren İran’dır. İran, Türkiye’den sonra en fazla Türk nüfusunun yaşadığı devletlerden biridir. İnsanlık ve İslam dünyasına karşı tehdit oluşturan bu güçlere karşı İran’ın yürüttüğü mücadelede yönetim kadrosunda Azerbaycan Türklerinin de önemli bir yeri bulunmaktadır.

Azerbaycan Türkleri, Turan dünyasının örgütlü ve taze kanıdır. Türkiye’nin doğusunda, yanında ve gerektiğinde sarsılmaz bir kale konumundadır.

Türkiye’ye düşmanlık yapıp kefen biçenlerin, 60 milyon Azerbaycan Türkünü de hesaba katmaları gerekir.

Bugün Türkiye ve Azerbaycan; güçlü orduları, ortak tarihleri ve sarsılmaz kardeşlik bağlarıyla “Bir millet, iki devlet” anlayışının en güçlü örneklerinden biridir. İki ülkenin toplam nüfusu yaklaşık 96 milyondur. Buna Güney Azerbaycan ve İran’daki Türk nüfusu da eklendiğinde ortaya çok daha büyük bir Türk nüfusu çıkmaktadır.

Bu nedenle hesap yapanların hesaplarını yeniden gözden geçirmeleri gerekir.

“Azeri” diyerek küçülttükleri, yok saydıkları veya ayrı bir unsur gibi değerlendirdikleri Azerbaycan Türklerini hesaba katmadan yapılan hiçbir hesap doğru değildir.

Çünkü mesele yalnızca rakamlardan ibaret değildir.

Mesele; tarih, kültür, dil, kardeşlik, millî şuur ve Turan idealidir.

Bugün 141 milyonluk büyük Türkiye-Azerbaycan Türkleri gerçeği ve yaklaşık 300 milyonluk Türk dünyası birlikte düşünüldüğünde, ortaya çok daha büyük bir güç ve tarihî gerçek çıkmaktadır.

Sonuç olarak…

Azerbaycan Türklerini hesaba katmayanlar, Türk dünyasının gücünü eksik hesaplar.

60 milyonu görmeyenler 300 milyonu da doğru okuyamaz.

Ve unutulmamalıdır:

Türk dünyasının hesabı yapılırken “Azeri” diye ayrı düşünenlerin değil, Azerbaycan Türklerinin tarihini bilenlerin hesabı doğru çıkar.

Çünkü biz aynı milletin farklı coğrafyalarda yaşayan evlatlarıyız. Birimizin gücü hepimizin gücüdür.

Rufat GÜREL 

Tarihçi - Yazar