Azerbaycan, 7 Türk cumhuriyetinden birisi olup Türk dünyasını canlı tutan, Türk dünyasının lokomotifi, öncüsü, göz bebeği ve nurudur. Azerbaycan’a boşuna Can Azerbaycan denilmemiştir.

Türk cumhuriyetleri içinde tek kara sınırımız olan, Oğuz boyunun has evlatları Azerbaycan’da konuşulan dil Türkçedir. Türkiye’de konuşulan Türkçeden ancak bir lehçe uzaklığındadır. Azerbaycan bir bölgenin adıdır. Azerbaycanlılar Azeri değil, Azerbaycan Türküdür.

Azerbaycan, 1813 Gülistan ve 1828 Türkmençay antlaşmalarıyla Güney ve Kuzey diye bölünmüş, toprakları 6 devlet tarafından pay edilmiştir. 1813 Gülistan Antlaşması’ndan bu yana 213 yıldır Azerbaycan’da kan, gözyaşı, zulüm, soykırım, acı, ayrılık ve göç eksik olmamıştır.

Ruslar ve onların desteklediği Ermeniler, Azerbaycan coğrafyasını kana bulamışlardır. 1813 yıllarında ve öncesinde Çarlık Rusyası, 1905 ve 1918 olayları, 1918 yılında kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Ruslarca işgali, 70 yıl süren Sovyet işgali, 1991 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını kazanması, 1988-1994 Birinci Karabağ Savaşı, 20 Ocak 1990 Bakü Faciası, 26 Şubat Hocalı Soykırımı, Karabağ’ın işgali ve 2020 İkinci Karabağ Savaşı ile Karabağ 30 yılı aşkın süre işgal altında kalmıştır.

Azerbaycan, kısa ara dönemler hariç 213 yıl esaret, zulüm, ayrılık, kan ve soykırım yaşamış, topraklarının %80 hissesini kaybetmiştir. Bugün Türk dünyasında Türklük şuurunun, vatan ve bayrak sevgisinin en yüksek olduğu, her köşesinde Türk ve Azerbaycan bayraklarının dalgalandığı bir millet, iki devlet; öz, doğma kardeşiz.

Azerbaycan, Türklük ve vatan sevgisini 213 yıl yaşadığı acı tecrübeler ile öğrenmiştir. Milyonlarca Azerbaycan Türkü yerinden yurdundan uzakta kaçkın düşmüş, vatan toprağına milyonlarca şehit ve gazi vermiştir. Mübariz İbrahimov gibi binlerce vatan evladı, vatan ve bayrak uğrunda şehitlik ve gazilik rütbesine ulaşmıştır.

Binlerce kadın dul, binlerce çocuk öksüz, binlerce ata ve ana yüreği yaralı, gözü yaşlı kalmıştır. Dünyada bir başka nehir yoktur ki o halkla bu kadar özdeşleşsin. Aras Nehri, Araz’ın o tayı, Araz’ın bu tayı diyerek kardeşi kardeşten ayıran doğal bir set olmuştur.

Azerbaycan, 2020 yılında ayağa kalkmış, yediden yetmişe tek yürek, tek yumruk olmuştur. İkinci Karabağ Zaferi’yle kaybettiği toprakları alıp adını altın harflerle tarihe yazdırmıştır.

Tüm Azerbaycan’a, şehit ailelerine sabırlar diliyor; selam, sevgi ve muhabbetlerimi yolluyorum.

Can Azerbaycan’ın şanlı bayrağı daima göklerde dalgalansın. İki devlet, bir millet olan kardeşliğimiz ilelebet yaşasın.

Rufat GÜREL

Tarihçi - Yazar